معرفی ساز عود یا بربط همراه با تکنوازی هنرجویان و هنرآموزان هنرستان
بربط که در زبان عربی عود نامیده میشود از سازهای زهی مضرابی (زخمهای) است که در ساخت آن چوب، زه یا نایلون و استخوان به کار رفته است. عود، بربط یا رود از جمله معمولترین سازهای موسیقی ایران قدیم است. ظاهر این ساز به شکل گلابی، از جنس چوب درخت توت و گاه فوفل و آبنوس با کاسه طنینی بزرگ و دسته کوتاه به طول تقریبی 85 سانتیمتر است.
ساز عود صدای بسیار دلنشینی دارد و هنگام نواختن به صورت افقی روی ران پا گذاشته میشود. این ساز در حقیقت نوعی سمبل تاریخی برای سازهای ایرانی به شمار میآید و از آن در موسیقی سنتی خاورمیانه و شرق آفریقا استفاده میشود.
این ساز که برای ایجاد صدای بم در گروه نوازی به کار میرود؛ بر خلاف سازهای زهی- زخمهای دیگر ایران فاقد پرده بندی بوده و دارای ۱۰ تا ۱۳ سیم است. چون سطح ساز بربط از چوب پوشیده شده بود، اعراب آن را عود نامیدند. عود در زبان عربی به معنای چوب است این واژه در اصل عربی شده واژه رود فارسی میباشد که هم نام دیگر بربط است و هم به معنای سیم در سازهای زهی میباشد.
این ساز پس از اینکه به اروپا برده شد، نام لوت بر آن نهادند. واژه لوت از نگارش کلمه العود به وجود آمده و به تدریج به لوت تبدیل شده است.کلمه بربط در واقع از دو واژه «بر» و«بط» تشکیل شده به معنی «مانند بط» و بط به معنی مرغابی است. در کل شکل این ساز به دلیل اینکه سینه جلو داده و گردن کوچکی دارد؛ به مرغابی تشبیه شده است. دیدگاه دیگر این واژه را برگرفته از نام «باربد» نوازنده رود در دربار خسرو پرویز میداند. این واژه به صورت بربت نیز نوشته شده است.
بربط یا عود، بمترین صدا را در بین سازهای زهی دارد. صدای بربط بم، نرم و در عین حال گرم و جذاب و نسبتاً قوی است. این ساز هم در تکنواز و هم در گروهنوازی مورد استفاده قرار میگیرد.از جمله عود نوازان معروف میتوان به منصور نریمان، حسن منوچهری، محمود رحمانی پور، اکبر محسنی، عبدالوهاب شهیدی، ارسلان کامکار، حسین بهروزینیا، محمد فیروزی و جمال جهانشاه اشاره کرد.
